Międzynarodowy Kongres Komisarzy Ziemi Świętej

W dniach 19 do 25 listopada 2025 r. odbył się w Jerozolimie V Międzynarodowy Kongres Komisarzy Ziemi Świętej. Hasło tego spotkania brzmiało: „Ambasadorowie pokoju: słuchać, wspierać i głosić Ziemię Świętą”. To cykliczne spotkanie o charakterze formacyjnym i koordynującym miało podsumować podjęte zadania i określić je na przyszłość. Kongresy zainaugurowano w 1969 r. w Nazarecie. Od chwili powołania do życia Komisariatów Ziemi Świętej w XV wieku pełniący funkcję komisarzy działali w różnych krajach jako „ambasadorowie franciszkańscy Ziemi Świętej”. Ich zadaniem było niesienie konkretnej pomocy dziełom prowadzonym przez Kustodię Ziemi Świętej, promocja pielgrzymek do miejsc świętych i działanie na rzecz nowych powołań do posługi na Bliskim Wschodzie. W dobie obecnej działa około 80 komisariatów w 44 krajach świata. Międzynarodowe Kongresy Komisarzy Ziemi Świętej mają na celu odnowienie więzi łączących braci mniejszych z całego świata ze współbraćmi z Kustodii i wspólnotami tam obecnymi. Pierwszy kongres nie bez powodu zorganizowano w Nazarecie, pod kopułą konsekrowanej w 1962 roku bazyliki Zwiastowania. Był to okres bezpośrednio Po Soborze Watykańskim II, a więc odnowy i fermentu w Kościele. Także w Kustodii Ziemi Świętej szukano dróg otwarcia na współczesność i podejmowania wyzwań ekumenizmu i dialogu międzyreligijnego. W tym niezwykłym momencie historii komisarze z całego świata zastanawiali się nad odnową ich misji i sposobami jej realizacji.

Musiały minąć niemal cztery dekady aby komisarze z całego świata spotkali się po raz drugi. Ten kongres odbył się w listopadzie 2006 roku. Przybyło wówczas około 80 uczestników. Kontekst tego spotkania był odmienny niż przed laty: problemy globalizacji, nowe środki komunikacji, rozwój internetu, ale przede wszystkim wzrost napięcia na Bliskim Wschodzie. Miesiące letnie owego roku charakteryzowała intensyfikacja walk na pograniczu libańsko - izraelskim. Szczególnie dotkliwe były ostrzały rakietowe Hezbollahu. Sparaliżowało to wówczas ruch pielgrzymkowy na kilka miesięcy. Pełniący wówczas funkcję Kustosza o. Pierbatista Pizzaballa przypomniał, że „komisarz nie jest tylko administratorem, ale świadkiem i mostem pomiędzy Kościołem powszechnym i ojczyzną Jezusa”.

W dniach 30 stycznia do 4 lutego 2012 r. komisarze Ziemi Świętej zebrali się po raz trzeci. W wydarzeniu uczestniczyło 90 zakonników i wolontariuszy z 40 krajów. Tematyka dotyczyła wzmocnienia i przystosowania misji do nowych czasów i wymagań rzeczywistości eklezjalnej. Refleksja była skupiona na roli pasterskiej komisarzy w prowadzeniu pielgrzymek o charakterze religijnym oraz ewangelizacji osadzonej w duchowości franciszkańskiej. Był to moment porównywania i nowego impulsu dla kolejnego okresu współpracy międzynarodowej. Czwarty kongres na przełomie listopada i grudnia 2018 r. dotyczył zagadnień duszpasterstwa pielgrzymkowego. Szczególne znaczenie miały wystąpienia kardynała prefekta kongregacji ds. Kościołów wschodnich kard. Leonardo Sandriego i mons. José Octavio Ruiza Arenasa z Papieskiej Rady ds. Nowej Ewangelizacji.

Podczas tegorocznego kongresu dni wypełniały modlitwa, wymiana zdań i opinii oraz wydarzenia związane z formacją. Komisarze mogli słuchać szczególnych prelegentów, a więc osoby znane na świecie z kręgu hierarchów kościelnych i duszpasterzy. Wśród nich był obecny kustosz o. Francesco Ielpo i kardynał Pierbattista Pizzaballa. Oddano głos także braciom pracującym w różnych rejonach Kustodii i świeckim zaangażowanym w życie wspólnoty chrześcijańskiej na Bliskim Wschodzie. Szczególnym momentem dla wszystkich byłem msza święta w Wieczerniku. Poświęcono także jeden dzień na wizytę w Betlejem jako akt solidarności z cierpiącymi Palestyńczykami. Komisarze mogli przekonać się, że mimo tragedii w Strefie Gazy miejsca święte są w miarę spokojne. Chociaż pielgrzymi z Europy i obu Ameryk nie nawiedzają już tłumnie Ziemi Świętej, jednak wśród pielgrzymów pojawiają się przybysze z Afryki i Dalekiego Wschodu.

75 komisarzom towarzyszyła grupa koadiutorów oraz dziennikarze. Były reprezentowane wszystkie kontynenty. Stało się to czytelnym znakiem uniwersalności posługi i misji franciszkanów. Niezwykłym wydarzeniem była poranna Eucharystia w Wieczerniku. Przewodniczył jej Kustosz Ziemi Świętej o. Francesco Ielpo. W swojej homilii przełożony franciszkanów w Ziemi Świętej zachęcał zgromadzonych do modlitwy o światło Ducha Świętego, aby „przygotować się na słuchanie słowa” i rozpoznać Bożą światłość, której „nic nie zaciemnia”. Nie zabrakło słów wdzięczności za cichą i wytrwałą pracę komisarzy. To oni przecież uczestniczą w misji opieki nad miejscami zbawienia słuchając, rozumiejąc i wspierając Ziemię Świętą w obecnej dobie. Momenty wspólnej modlitwy i celebracji przeplatały warsztaty i spotkania z przedstawicielami miejscowego Kościoła i społeczności palestyńskiej. Z Gazy drogą elektroniczną przemówił do komisarzy ks. Gabriel Romarelli. Przedstawił rzeczywisty i rozdzierający obraz regionu, w którym posługuje. Mimo tak przytłaczających wydarzeń wiara „małej trzódki” katolickiej jest mocna, a nadzieja wynika ze wzajemnej bliskości. Inne świadectwa dotyczyły wspólnoty na Cyprze i w Libanie. Bp Bruno Variano przedstawił swoją wyspę jako „Kościół stanowiący most”. Z kolei wikariusz apostolski Bejrutu Cezar Essayan wskazał na dramatyczny moment historii Libanu, kraju sparaliżowanego pod względem politycznym i z ekonomią na kolanach. O Syrii szukającej dróg pojednania i zgody mówił natomiast o. Bahjat Karak. Przedstawiciele Kościoła jerozolimskiego i ich duszpasterze przedstawili sytuację chrześcijan na terytoriach palestyńskich. Były także dyskusje na temat sytuacji w Kustodii Ziemi Świętej: budowa muzeum, brak pielgrzymów w sanktuariach, który bynajmniej nie oznacza zaprzestania w nich modlitwy. Kolejne problemy to mieszkania dla chrześcijan i edukacja. O Syrii mówił o. Bahjat Karak. Komisarze wysłuchali także relacji o Drodze Krzyżowej i kolekcie Wielkiego Piątku. W przedostatni dzień kongresu kard. Pizzaballa sprawował Mszę Świętą w klasztorze Najświętszego Zbawiciela w Jerozolimie. W kazaniu powiedział m.in.: „Jerozolima nigdy nie jest tylko miejscem, to powołanie. Tak więc święte miasto stanowi żywą pamięć, niejako aktywny element rzeczywistości eklezjalnej”. Jeden dzień został także poświęcony Betlejem. Bliskość Adwentu i początek przygotowań do Bożego Narodzenia, którego obchody miały być już połączone ze świętem dla miejscowej ludności, stały się głównym powodem tej pielgrzymki do miasta Dawida. 25 listopada przyszedł czas na podsumowanie obrad i pożegnania. Ten czas spotkania z Ziemią Świętą był cenny dla wszystkich: jako świadectwo tych, którzy na świecie pracują dla Ziemi Świętej oraz żyjących na terytorium ojczyzny Chrystusa. Obecność wszystkich kochających Ziemię Zbawiciela i troszczących się o „żywe kamienie” Kościoła – Matki to znak nadziei i umocnienie w wierze.
(opr. M.C. Paczkowski OFM)