// AKTUALNOŚCI

24 maja 2025

Papież Leon XIV – nadzieje
i oczekiwania

Do nowowybranego papieża Leona XIV płyną życzenia z całego świata. Cytowane są zwykle słowa wielkich tego świata, osób znanych i wpływowych. W tym chórze nie powinien być pominięty kustosz Ziemi Świętej o. Francesco Patton OFM. Franciszkańska misja na Bliskim Wschodzie i chrześcijanie zamieszkujący ten rejon to szczególne obiekty troski i zainteresowania Stolicy Piotrowej w Rzymie. Kościół rzymski, który ma „pierwszeństwo w miłości”, charakteryzował się zawsze szerokim, powszechnym spojrzeniem i zrozumieniem dla wspólnot wierzących rozsianych po świecie. Portal internetowy Kustodii Ziemi Świętej (custodia.org) opublikował krótkie życzenia, skierowane do papieża przez kustosza Ziemi Świętej. „Z głębi serca życzę papieżowi Leonowi – mówił kustosz – by mógł prowadzić Kościół szlakiem wytyczonym przez papieży, którzy nosili to samo imię. [Najpierw] Leona Wielkiego, który nauczył cały Kościół by w centrum życia chrześcijańskiego umieścić pełnię [osoby] Chrystusa – prawdziwego Boga i człowieka. Także papież Leon XIII potrafił wprowadzić Kościół w rzeczywistość świata robotników i warunków społecznych. Niech nowy papież będzie tym, który prowadzi Kościół trzeciego tysiąclecia ku wierności Jezusowi Chrystusowi, który jest prawdziwym Bogiem i człowiekiem. Niech [Ojciec Święty] będzie jednocześnie wierny człowiekowi żyjącemu w konkretnym społeczeństwie i realizującym wyznaczone mu obowiązki pracy i życia, przyjmując wyzwania związane z dokonującymi się zmianami społecznymi. Chcielibyśmy, by był to papież, który kontynuuje zdecydowanie temat pokoju, jak to uczynił już w pierwszym swoim przesłaniu, zaraz po wyborze. W ten sposób niech poda pomocną dłoń i nam, żyjącym w Ziemi Świętej, by wreszcie odnaleźć pokój, drogę dialogu oraz współżycia między różnymi ludźmi i wyznawcami odmiennych religii”.

Wspomniani przez o. Kustosza papieże Leon Wielki i Leon XIII wnieśli znaczący wkład w rzeczywistość chrześcijaństwa BliskiegoWschodu. Istnieją starożytne dokumenty poświadczające, że już na przełomie IV i V wieku istniały kontakty oficjalne pomiędzy biskupami Rzymu, a pasterzami jerozolimskiej wspólnoty chrześcijańskiej. Znaczące pod tym względem były listy Leona Wielkiego (zm. 461 r.) kierowane do biskupa Jerozolimy Juwenalisa. W nich ów papież wskazywał, że już sam fakt istnienia miejsc świętych i przebywania w nich, stanowił wymowne świadectwo wcielenia. Tam właśnie wierzący „czerpie naukę nie tylko ze słów Pisma Świętego, ale ze świadectwa samych miejsc i w ten sposób może wgłębić się w wewnętrzną moc Ewangelii. Tutaj nie można nie widzieć tego, co gdzie indziej jest godne wiary… Czyż mogą pozostać wątpliwości, co do tajemnic zbawienia ludzkości… w tych miejscach, gdzie są one w zasięgu [zmysłów] wzroku i dotyku” (List 139,1). Sławny biskup Rzymu wskazywał na poznanie prawdy o wcieleniu Chrystusa, które odbywa się poprzez kontakt z Jego ziemską ojczyzną i doświadczenie duchowe obecności Zbawiciela.

Leon XIII (pontyfikat: 1878-1903) był papieżem wielkich przemian politycznych i społecznych. W sposób niezwykle przenikliwy dostrzegał aktualny bieg spraw w świecie oraz rozeznawał sytuację Kościoła, wkraczającego w nową fazę swoich dziejów. Była mu droga idea powrotu do jedności Kościoła. W1894 r. ogłosił nowennę o powrót „braci odłączonych” do wspólnoty katolickiej (odprawiana przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego). Dostrzegał wzrastające wpływy imperium rosyjskiego na Bałkanach i na Bliskim Wschodzie. Narzędzie ekspansji stanowiła głównie Rosyjska Cerkiew Prawosławna. W pierwszej połowie XIX wieku decyzją jej Synodu została otwarta w Jerozolimie rosyjska misja. Oficjalnie miała służyć pomocą rosyjskim pielgrzymom. Dzięki zbieranym ofiarom w Rosji misja skupowała ziemię, wznoszono cerkwie i monastyry. Powstała też drukarnia, w której wydawano książki w języku greckim i arabskim. Rosyjska Cerkiew opiekowała się miejscami związanymi z historią biblijną (np. Rosja objęła w posiadanie dęby Mamre). Misjonarze oprócz opieki duszpasterskiej nad pielgrzymami starali się też o wcielenie greckokatolickich Arabów (melchitów) do Cerkwi Prawosławnej. Papież Leon XIII doceniał w pełni chrześcijański Wschód. Obecny papież przypomniał, że jego poprzednik o tym samym imieniu zauważył, że „zachowanie rytów wschodnich jest ważniejsze, niż powszechnie się uważa”. Już ponad wiek temu brzmiał „apel o ochronę i promowanie chrześcijańskiego Wschodu”. Papież Leon XIV na Jubileuszu Kościołów Wschodnich przypomniał słowa swego poprzednika Franciszka, który nazwał Kościoły na Wschodzie „męczeńskimi” : „To prawda: od Ziemi Świętej po Ukrainę, od Libanu do Syrii, od Bliskiego Wschodu do Tigraj i do Kaukazu – ileż przemocy! I nad tym całym okrucieństwem, nad masakrą tylu młodych istnień, które powinny budzić powszechne oburzenie – bo w imię wojennego podboju giną ludzie – rozlega się jeden apel: nie tyle papieski, co Chrystusa, który powtarza: „Pokój wam!” (J 20,19)” (Przemówienie Ojca Świętego Leona XIV do uczestników Jubileuszu Kościołów Wschodnich [14 maja 2025 r.]).

Patriarcha Jerozolimy kard. Pizzaballa po powrocie z konklawe powiedział, że nie znał bliżej przyszłego papieża. Oba jednak otrzymali godność kardynalską na tym samym konsystorzu, tj. 30 września 2023 roku. Wybór ten, zaznaczył patriarcha, „oznacza kontynuację i zmianę”. Bezpośrednio po wyborze kard. Pizzaballa powiedział, że zapewnił Ojca Świętego o „posłuszeństwie, bliskości i podejmowaniu wspólnego trudu dla Kościoła na świecie i Ziemi Świętej”. Co do ewentualnej pielgrzymki papieża Leona XIV do Ojczyzny Zbawiciela, nic jeszcze nie wiadomo. „Jest jasne, że taka wizyta zostanie wcześniej czy później zaplanowana. Oprócz tego, że Jerozolima jest Kościołem – matką, znajduje się w centrum głośnego na całym świecie konfliktu. Papież jest niejako powołany do zabierania głosu na forum międzynarodowym. Na razie dajmy mu jednak jeszcze odetchnąć” – kończy kard. Pizzaballa.
(opr. M.C. Paczkowski OFM)